WezTerm — terminal z akceleracją GPU i wbudowanym multiplekserem
Terminal w Ruscie z własnym multiplekserem działającym po sieci i najmocniejszą polityką prywatności, jaką w tej serii czytałem. Ma też jedną cechę, która przesądza o tym, skąd wolno wziąć instalator — i wynika z niej realne ryzyko.
WezTerm należy do tej grupy narzędzi, o których użytkownicy mówią z przywiązaniem: terminal napisany w Ruscie, rysujący na karcie graficznej, konfigurowany kodem, z własnym multiplekserem — więc bez potrzeby uruchamiania w nim tmuxa.
Przy przeglądaniu wyszło jednak coś, co przesądza o praktyce wdrożenia bardziej niż wszystkie funkcje razem. I nie jest to wada kodu, ale kadencji wydań — z której wynika konkretne ryzyko dla łańcucha dostaw.
Najpierw adres
Repozytorium przeniosło się i stary adres przekierowuje: projekt nie leży już na koncie autora, ale na koncie organizacji — wezterm/wezterm. To nie kosmetyka, a sygnał: przy projekcie, który przez lata był dziełem jednej osoby, przeniesienie do organizacji zwykle oznacza rozłożenie utrzymania na więcej osób. Sprawdziłem, czy to widać w historii — widać.
Stan projektu: dwa akapity, dwie różne odpowiedzi
28 844 gwiazdki, 1723 forki, licencja MIT, historia od lutego 2018. Kod w Ruscie, commity z dnia poprzedzającego powstanie tego tekstu.
Praca na gałęzi głównej jest realna i — co ważniejsze — rozłożona na wiele osób. Przeglądając commity od czerwca, znalazłem między innymi zastąpienie starej biblioteki systemowej Windowsa nowszą, naprawę naruszenia zasad aliasowania w Ruscie, dodanie publicznych metod dostępu na potrzeby projektów korzystających z tych bibliotek oraz serię porządków po ostrzeżeniach analizatora. Autorzy tych zmian to różni ludzie, w tym osoba z konta firmowego dużego dostawcy technologii. To nie jest profil projektu porzuconego.
A teraz akapit drugi, z liczbą, którą trzeba znać. Ostatnie stabilne wydanie nosi datę 3 lutego 2024. W chwili pisania tego tekstu minęło od niego dwa i pół roku. Sam plik README stwierdza przy tym uczciwie, że jest to projekt rozwijany w wolnym czasie.
Nie ma tu sprzeczności, tylko rozdzielenie: rozwój trwa, ale kanał wydań stabilnych stoi. W zamian istnieje znacznik wydania nocnego — utworzony jeszcze w 2019 roku i od tego czasu nadpisywany w miejscu, dziś ze stu trzydziestoma plikami do pobrania. To on jest faktycznym kanałem dystrybucji.
Ryzyko, które z tego wynika
Tę konsekwencję warto przemyśleć, bo sam projekt daje do niej podpowiedź w miejscu, w którym nikt jej nie szuka.
Skoro stabilnego wydania nie było od dwóch i pół roku, ludzie biorą pliki wykonywalne z tego, co jest pod ręką: z wydań nocnych, z pakietów swojej distrybucji albo z przypadkowych źródeł. I właśnie na to ostatnie polityka prywatności projektu reaguje wprost: jej zapewnienia dotyczą kodu źródłowego oraz plików budowanych przez własne CI projektu i udostępnianych z jego witryny, natomiast jeśli zdobyłeś gotowy plik wykonywalny z innego źródła, osoby budujące tę wersję mogły ją zmodyfikować tak, by zachowywała się inaczej.
Łańcuch jest więc prosty i wart uświadomienia: brak stabilnych wydań wypycha ludzi ku źródłom nieoficjalnym, a projekt sam ostrzega, że za takie źródła nie odpowiada. Praktyczny wniosek: bierz pliki z wydań nocnych w oficjalnym repozytorium albo z witryny projektu, korzystaj z pakietu swojej distrybucji, jeśli go ma, albo buduj ze źródeł. Nie pobieraj instalatora z pierwszego wyniku wyszukiwania — przy terminalu, który widzi każde twoje polecenie i każdy wklejony sekret, to nie jest ostrożność przesadna.
Multiplekser, który działa po sieci
Teraz część, dla której warto ten projekt znać, bo odróżnia go od konkurencji mocniej, niż rysowanie na karcie graficznej.
Dokument przeznaczony dla osób pakujących projekt do distrybucji wylicza, co się właściwie instaluje, i ta lista mówi więcej niż opis marketingowy:
- Serwer multipleksera — osobny program, nie wymagający interfejsu graficznego. Dokument zaleca wprost umieszczenie go w osobnym pakiecie, żeby dał się uruchomić na maszynie bez ekranu.
- Część graficzna — właściwy terminal.
- Program wiersza poleceń, który potrafi uruchomić część graficzną i który przydaje się po obu stronach.
- Narzędzie usuwające sekwencje sterujące ze strumienia wejściowego — drobiazg, ale przydatny przy składaniu tytułów okien z niezaufanego tekstu.
Znaczenie tego podziału jest praktyczne. Multiplekser nie jest funkcją interfejsu, ale osobnym serwerem, do którego klient graficzny się podłącza — również przez sieć. Twoje sesje mogą więc żyć na firmowym serwerze, przetrwać zamknięcie laptopa i restart klienta, a rysowane są lokalnie, z pełną wydajnością karty graficznej.
To jest inny model niż tmux uruchomiony na zdalnej maszynie. Tam po sieci leci strumień znaków i wszystko, co terminal potrafi, ograniczone jest do tego strumienia. Tutaj po sieci leci stan sesji, a rysowaniem zajmuje się twój komputer. Przy pracy zdalnej na firmowym serwerze — i przy zachowaniu tej samej dyscypliny dostępu, jaką masz dla SSH — jest to rozwiązanie warte rozważenia.
Konfiguracja jako kod
Konfiguracja WezTerma to plik w języku Lua, a nie zbiór par klucz-wartość. Różnica jest realna: skoro konfiguracja jest programem, może podejmować decyzje — inny motyw na innym systemie, inna czcionka na innym monitorze, inne skróty w zależności od tego, co jest uruchomione.
Do tego dochodzi system wtyczek. Dla kogoś, kto lubi mieć jeden plik konfiguracyjny wersjonowany w repozytorium i działający na trzech systemach, to argument rozstrzygający — a jednocześnie ostrzeżenie dla kogoś, kto chce po prostu zmienić czcionkę i mieć spokój.
Polityka prywatności, najmocniejsza w tej serii
Projekt ma osobny dokument o prywatności i otwiera go zdaniem, którego nie widziałem dotąd nigdzie w tak kategorycznej formie: żadne dane o twoich urządzeniach ani o korzystaniu z WezTerma nie opuszczają twojego urządzenia.
Rozwinięcie jest równie konkretne. Dane historyczne — ostatnie wyszukiwania, użycie akcji — trzymane są lokalnie, z ograniczeniem dostępu do plików wyłącznie dla twojego użytkownika. Bufor przewijania jest strukturą w pamięci, niewidoczną dla innych użytkowników maszyny, a projekt z góry zobowiązuje się, że jeśli w przyszłości zacznie go zapisywać na dysk, zrobi to tak, by inni użytkownicy nie mogli go przeglądać.
Jedyny ruch wychodzący to zapytanie raz na dobę do API wydań GitHuba, sprawdzające, czy jest nowsza wersja. Projekt zauważa przy tym rzecz uczciwą: treść tego zapytania jest sprawą między twoją maszyną a GitHubem, więc współtwórcy WezTerma nie mają do niej wglądu i niczego z niej nie wywnioskują. Sprawdzanie da się wyłączyć jedną opcją w konfiguracji.
Dla firmy jest to zestaw, jakiego się przy terminalu chce: narzędzie widzące każde wpisane polecenie nie wysyła niczego, a jedyne połączenie zewnętrzne jest jawne, opisane i wyłączalne.
Wyjaśnienie okna, o które ludzie obwiniają terminal
W tym samym dokumencie znalazłem wyjaśnienie zagadki, na którą trafia wielu użytkowników macOS i którą przypisują błędowi w terminalu. Warto je znać, bo oszczędza niepokoju.
Gdy aplikacja graficzna w macOS uruchamia procesy potomne — a terminal robi to bez przerwy: uruchamia powłokę, powłoka uruchamia twoje programy — każda próba dostępu do zasobu chronionego przez system jest raportowana tak, jakby próbował jej sam terminal. Efekt: uruchamiasz przeszukiwanie plików, które przechodzi przez katalog z kontaktami, i system pyta, czy WezTerm ma mieć dostęp do twoich kontaktów.
Projekt stwierdza wprost, że w jego kodzie nie ma żadnej logiki sięgającej do kontaktów, kamery ani innych danych wrażliwych — to twój własny program próbował, a terminal tylko użyczył mu tożsamości. Docenię takie wyjaśnienie w dokumentacji, bo alternatywą jest użytkownik, który klika „odmów", nie rozumie, co się stało, i zostaje z podejrzeniem wobec narzędzia.
Biblioteki do wzięcia osobno
Rzecz dla programistów w Ruscie, którą łatwo przeoczyć: repozytorium jest dużą przestrzenią roboczą, a w niej leżą biblioteki użyteczne niezależnie od terminala.
Jest tam warstwa do obsługi terminala nadająca się do budowania własnych interfejsów tekstowych, osobny parser sekwencji sterujących, obsługa pseudoterminali i deskryptorów plików, implementacja algorytmu dwukierunkowego układu tekstu oraz typy kolorów. Kilka z nich funkcjonuje jako samodzielne, znane pozycje w ekosystemie.
Jeśli budujesz narzędzie tekstowe w Ruscie, warto tam zajrzeć — dostajesz kod przetestowany w emulatorze terminala używanym przez dziesiątki tysięcy ludzi, na licencji MIT.
Wersjonowanie po dacie commita
Ostatni szczegół, przydatny dla każdego, kto pakuje oprogramowanie na wewnętrzne potrzeby. Numer wersji WezTerma jest wyprowadzany z daty commita, z którego powstało wydanie, w postaci daty, godziny i skrótu. Jeśli nie budujesz z repozytorium, program czyta wersję ze specjalnego pliku w katalogu źródeł.
Dokument dla pakujących zawiera przy tym zalecenie warte zapamiętania: pakuj z przygotowanego archiwum źródeł z wydania, a nie z automatycznego archiwum GitHuba. Jest mniejsze i — co ważniejsze — ma już w środku plik z wersją. Kto pakował kiedykolwiek projekt z automatycznego archiwum i zobaczył potem wersję „nieznana", wie, o czym mowa.
Pułapki w jednym miejscu
- Brak stabilnego wydania od lutego 2024. Faktycznym kanałem są wydania nocne, nadpisywane w miejscu.
- Bierz pliki wykonywalne tylko z oficjalnych źródeł — projekt sam ostrzega, że wersje budowane przez osoby trzecie mogą zachowywać się inaczej.
- 1849 otwartych zgłoszeń przy projekcie rozwijanym w wolnym czasie. Nie licz na szybką reakcję.
- Konfiguracja to program w Lua. Zaleta dla kogoś, kto chce logiki; próg wejścia dla kogoś, kto chce zmienić czcionkę.
- Serwer multipleksera to osobny program. Na maszynie bez ekranu instaluj go osobno, bez części graficznej.
- Sprawdzanie aktualizacji jest domyślnie włączone — raz na dobę, do API GitHuba. Wyłącza je jedna opcja.
- Okna macOS o dostępie do kontaktów czy kamery pochodzą od twoich programów, nie od terminala. Nie diagnozuj tego jako usterki.
- Numer wersji to data commita. Przy pakowaniu używaj archiwum źródeł z wydania, nie automatycznego z GitHuba.
Podsumowanie
WezTerm jest terminalem dla osób, które chcą jednej konfiguracji na trzech systemach, sesji przetrwających zamknięcie laptopa i narzędzia, które niczego o nich nie wysyła. W każdym z tych trzech punktów wypada bardzo dobrze — a jednocześnie wymaga świadomej decyzji o tym, skąd bierze się instalator.
- Multiplekser jako osobny serwer, działający po sieci i bez interfejsu graficznego, z rysowaniem po stronie klienta.
- Konfiguracja w Lua plus system wtyczek — jeden plik w repozytorium na wszystkie systemy.
- Najmocniejsza polityka prywatności w tej serii, z jednym jawnym i wyłączalnym połączeniem zewnętrznym.
- Wyjaśnione zachowanie macOS, które zwykle bywa mylnie przypisywane terminalowi.
- Biblioteki nadające się do samodzielnego użycia w projektach w Ruscie.
- Praca rozłożona na wiele osób i przeniesienie repozytorium do organizacji.
- Kanał wydań stabilnych stoi od dwóch i pół roku — to najważniejsza rzecz do uwzględnienia.
Licencja to MIT, choć GitHub raportuje ją jako nierozpoznaną. Sprawdziłem przyczynę, bo wypadało nie zgadywać: pod tekstem licencji dopisane są akapity o czcionkach dołączanych do programu. WezTerm rozprowadza razem z sobą trzy kroje oraz zestaw ikon dla terminala, wszystkie na licencji OFL 1.1, z odesłaniem do jej treści w katalogu z czcionkami. Automatyczny wykrywacz licencji widzi więc plik, który nie jest już czystym szablonem MIT, i słusznie wstrzymuje się od rozpoznania.
Jeden szczegół z tego dopisku zasługuje na wyróżnienie, bo świadczy o staranności, jakiej się nie oczekuje. Zestaw ikon zbudowano wyłącznie z tych kolekcji, które są jednoznacznie objęte licencją OFL, a jedną z nich — nazwaną w pliku wprost — świadomie wykluczono. Ktoś usiadł, przeszedł kolekcje ikon po kolei, sprawdził ich status licencyjny i wyciął tę, przy której nie był pewien. To dokładnie ta praca, o której pisałem przy okazji czcionek programistycznych i projektu Nerd Fonts, i której zwykle nikt nie wykonuje — a od której zależy, czy możesz to rozprowadzać dalej z własnym produktem.
MIT jest tu wyborem właściwym i wygodnym: bez obowiązku otwierania własnych zmian, bez ograniczeń komercyjnych, z jedynym wymogiem zachowania informacji o prawach autorskich — co ma znaczenie praktyczne właśnie przy bibliotekach z tej przestrzeni roboczej, jeśli sięgniesz po nie do własnego projektu. Nie daje natomiast gwarancji ani wsparcia, a przy narzędziu rozwijanym w wolnym czasie, z zatrzymanym kanałem wydań stabilnych, jest to parametr do wpisania w decyzję. Nie jako powód, by zrezygnować — kod jest utrzymywany i to widać — ale jako powód, by samemu zdecydować, którą wersję uznajesz za swoją stabilną i skąd ją bierzesz.